Independent Journalism for Justice and Human Rights.
RNA_ဇွန်(၂၀)၊၂၀၂၃ ခုနှစ်။
နွေဦးတော်လှန်ရေးတွင် ပြည်သူ့ဘက်ရပ်တည်ခဲ့ကြသည့် စစ်ကောင်စီတပ်အတွင်းမှ CDM တပ်ကြပ်ကြီးများက တပ်တွင်းအခြေအနေများနှင့် အတွေ့အကြုံများကို ” ပြည်သူ့ဘက်သား ရင်တွင်းစကား” အစီအစဉ်တွင် ပြောကြားထားကြသည်။
[embedyt] https://www.youtube.com/watch?v=Kn70L79tP88[/embedyt]
#RedNewsAgency
“ကရင်နီ အိပ်မက် အကောက်အထည်ပေါ်လာခြင်းသည် မင်းအောင်လှိုင်သာမက စစ်အာဏာရှင်အဆက်ဆက်နှင့် လူမျိုးကြီးဝါဒ၊ တစ်ပါတီအာဏာရှင်စနစ်တို့ကို ရင်ဝ ဓါးသွားစိုက်သလို အထိနာခံစားကြရ”
မေဇော်
ပြည်တွင်းစစ် သက်တမ်းအရှည်ဆုံး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရေးများကို နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများက ပုံမှန်အခြေအနေဟုသာ မှားယွင်းရှုမြင်တက်ကြသည်။ စစ်ပွဲဟူသည် သွေးချောင်းစီးစေသော၊ နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် လက်စားချေကြသော ကိစ္စရပ်များဟု ပညာရှင်များ၊ ညှိနှိုင်းရေးသမားများက သုံးသပ်ကြသည်။ နိုင်ငံရေးပြဿနာများကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့်သာ ဖြေရှင်းသင့်ကြောင်း သိသိသာသာ တဖုံ၊ မသိမသာတမျိုး တိုက်တွန်းကြမည် တိုက်တွန်းနေမှုများလည်းရှိသည်။
သို့သော် ဒီမြေ၊ ဒီရေတွင် ရှင်သန်ခဲ့သူများအနေဖြင့် ယခုပြည်တွင်းစစ်သည် လွတ်မြောက်မှုနှင့် အနီးကပ်ဆုံးဖြစ်ကြောင်း ကောင်းမွန်စွာ သိနားလည်ကြသည်။ စစ်မီးများ တောက်လောင်နေခြင်းကို မည်သူမှ မနှစ်သက်ကြ။ လက်နက်ကြီးသံများဖြင့် နေ့စဉ်ဘဝကိုလည်း မည်သူမှ မဖြတ်သန်းလို။ ဆိုးရွားလှသော စနစ်ယန္တရားတခုလုံးကို အပြီးတိုင်ရပ်တန့်နိုင်ရန်အတွက်သာ မိမိ အသက်ကို ရင်းနှီးကြခြင်းဖြစ်သည်။ တော်လှန်ရေးတခုဖြစ်ဖို့အတွက် အချက်အလက်များစွာလိုအပ်သလို လူထုတိုက်ပွဲဆိုတာ စိတ်ကူးဖြင့်ဖော်ဆောင်လို့ရသည့်အလုပ်မဟုတ်။ လူထုထူတန်းစားအားလုံး အဖိနှိပ်ခံဘဝရောက်မှသာ ရုန်းထွက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ယခုနှစ်တွင်မူ တော်လှန်ရေးကို ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်း၏ အဖူးအပွင့်များ စတင်မြင်တွေ့ကြရသည်။ ကရင်နီပြည်သည် တော်လှန်ရေးအတွင်း ပထမဆုံး ပြည်နယ်တခုအနေဖြင့် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ကြားကာလ အစိုးရပေါ်ပေါက်လာခြင်းသည် တရားစီရင်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လုံခြုံရေးအစရှိ ယန္တရားများကို ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်နှင့် ကိုယ်တိုင်လည်ပတ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကရင်နီပြည်ကိုအတုယူပြီး အခြားသော ပြည်နယ်များတွင်လည်း အကောင်အထည်ဖော်လာကြတော့မည်ဖြစ်သည်ဟု ကြားသိရသည့်အတွက် အိမ်မက်များကို အကောင်အထည်ဖော်နေကြပြီဖြစ်သည်။
အညာတော်လှန်ရေးစစ်သည်တွေဟာ နယ်မြေအနေအထားနဲ့ လက်နက်အင်အား စစ်ကောင်စီ လောက်အားမကောင်းပေမယ့် အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်မှာ အာဏာရူး မင်းအောင်လှိုင်တို့အုပ်စုကို တစ်ပြုတ်ပြုတ် အမှည့်ချွေနိုင်အောင် လှုပ်ရှားနိုင်သည့် ရဲရင့်သော စစ်သည်တော်တွေ ဖြစ်လာကြပါသည်။ ဒီတစ်ခေါက် အညာမြေ၏ တော်လှန်ရေးကတော့ သီပေါမင်းပါတော်မူချိန် အုံးကြွမူတွေလို မင်းလောင်းထမှုသက်သက် မဟုတ်ဘဲ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်တာကို ဖြိုခွင်းပုံကြမ်းတမ်းရာမှ အညာလူငယ်များခံပြင်းဒေါသစိတ် ကြောင့် ထကြွလာတာဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ဆုံးရှုံးပေးဆပ်လိုက်ရသည့် သွေးကြွေးတွေကို ပြန်လည်ရယူရန်၊ အဖိနှိပ်ခံ စစ်ကျွန်ဘဝမှလွတ်မြောက်ရန် ရုန်းထလာခြင်းဖြစ်ပါသည်။
လင်းယုန်
အညာမြေ၏ ရာသီဥတုသည် ပူလောင်အိုက်စက်လွန်းပါသည်။ မိုးရာသီတွင်း၌ပင် မိုးကား တော်ရုံနှင့်မရွာ။ အညာ၏အပူကိုမိုးက မအံတုနိုင်ရှာ။ အညာဒေသသည် သစ်ရိပ် ဝါးရိပ်ရှားပါးပြီး အများအားဖြင့် ထန်းပင်၊ ထနောင်းပင်များ၊ တမာပင်များသာ ပေါက် ရောက်တတ်သည့် ဒေသဖြစ်သည်။ ထိုအထဲမှ စစ်ဘီးလူးတို့၏ရှို့မီးများကား အညာမြေ တစ်ပြင်လုံးဟုန်းဟုန်းတောက်လျှက်ရှိသည်။ အသက်အိုးအိမ် စည်းစိမ် ဆုံးရှုံးခြင်း ဟူသော သောကပရိဒေဝအပူများ၊ ကြိတ်မနိုင်ခဲမရ ခံပြင်းရသော အပူများကား အပူတကာအပူဆုံး ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
ယခင်က စစ်အုပ်စုများ နယ်စပ်ဒေသ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများကြားတွင် ကျင့်သုံး လေ့ရှိသည့် ရိက္ခာဖြတ်၊ ဘဏ္ဍာငွေဖြတ်၊ သတင်းအဆက်အသွယ်ဖြတ်၊ လူထုနှင့်အဆက်အသွယ်ဖြတ်၊ ဖြတ်လေး ဖြတ်ဟုခေါ်သည့် အကုန်သတ်၊ အကုန်ဖြတ်၊ အကုန်မီးရှို့ စသည့် ရက်စက်မှုပေါင်းစုံဖြင့် အညာဒေသအပေါ် ကျင့်သုံးလာပါသည်။ တိုက်လေယာဉ်များအသုံးပြုပြီး အပြစ်မဲ့ပြည်သူများ၏ အိုးအိမ်များအပေါ်ဗုံးကြဲမီးရှို့၊ အရွယ်မရောက် သေးသည့်ကလေးသူငယ်များကို သတ်ဖြတ်၊ အမျိုးသမီးများကို မုဒိမ်းကျင့်၊ ကျွဲနွား တိရိစ္ဆာန်များကိုပင် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ မီးရှို့သတ်ဖြတ်၊ နာတာရှည်ရောဂါ ခံစားနေရသည့်လူနာများ၏ ဆေးကုသရန်စုဆောင်းထားသော ငွေကြေးများကို အဓမ္မလုယူခြင်းစသည့် ရက်စက်မှုအပေါင်းသရဖူဆောင်း ပြုမူကျူးလွန်လာကြပါသည်။
စစ်အာဏာမသိမ်းခင်နှစ်များတွင် ဒေသရာသီဥတုပူပြင်းသော်လည်း အညာသူ အညာသားတွေမှာ အပူနည်းသည်။ အရပ်သားအစိုးရ NLD ကိုမဲပေးရွေးချယ်ခဲ့သော အညာသူ အညာသားတို့သည် ၎င်းအစိုးရ လက်ထက်တွင် မျှော်လင့်ချက်တချို့ထင်ပေါ်လာသည်။ လမ်းတွေကောင်းလာသည်။ လျှပ်စစ်မီးတွေရလာသည်။ ပညာရေးအတွက်ပူစရာမရှိချေ။ ရောင့်ရဲတင်းတိမ်တတ်သော အညာသူအညာသားများအဖို့ အလုပ်လုပ်သ လောက် ဝင်ငွေရကြသည်။ တစ်ဆယ့်နှစ်လရာသီ အလှူမင်္ဂလာပွဲများနှင့် စည်ကားသည်။ Covid-19 ရောဂါကိုကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးခံစားရပြီးနလံထရန်အားယူကြိုးစားနေချိန်စစ်အုပ်စုကအာဏာသိမ်းလိုက်သည်။သူတို့၏မျှော်လင့်ချက်များရိုက်ချိုးဖျက်စီးခံရသည်။
“ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဒီအခြေအနေမှာ ဘာကြောင့် PDF တွေကိုတားဆီးစေချင်တာလဲ ၊ အကြမ်းဖက်တပ်တွေ သွေးပျက်နေပြီလား မေးခွန်းထုတ်ရမှာပါ။ နောက်တစ်ချက်က ဒီအခြေအနေမှာ သူတို့ရဲ့ ထွက်ပေါက်အရ ဓားစာခံသဖွယ် ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဆွေးနွေးတာမျိုးထက် ဖိအားပေးတာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်သလို နိုင်ငံရေး စစ်ရေးနဲ့ စီးပွါးရေးအပါအဝင် နယ်ပယ်စုံမှာ ကျရှုံးနေတဲ့ စစ်ကောင်စီဟာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုအသုံးချရန်ကြိုးစားလာ”
ငြိမ်းမောင်
အာဏာသိမ်းအကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီရဲ့ခေါင်းဆောင်တစ်ချို့ကနေပြည်တော်အကျဥ်းထောင်မှာရှိနေတဲ့နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုသွားရောက်တွေ့ဆုံခဲ့တဲ့အကြောင်းသတင်းတွေထွက်ပေါ်နေပါတယ်။ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဆီကိုဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်၊ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာပြည့်တို့ပါတဲ့အာဏာသိမ်းအကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်တွေသွားတွေ့ခဲ့တာလို့ဇွန်၁၂မှာသတင်းတွေမှာတွေ့ရပါတယ်။
ဒီတွေ့ဆုံမှုမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အနေနဲ့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် PDF ကို တားဆီးပေးဖို့ ၊ လက်ရှိနိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းက ငြိမ်းချမ်းရေးကိစ္စတွေမှာ ပါဝင်ကူညီလုပ်ပေးဖို့ဆိုတဲ့ အချက် ၂ ချက်ကို တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီလို လာရောက်တွေ့ဆုံပြောဆိုမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဘက်ကဘာသဘောထားမှတ်ချက်မှပြန်မပေးခဲ့ဘူးလို့လည်းသိရပါတယ်။အမှန်တကယ်တွေ့ဆုံခဲ့တာဟုတ်မဟုတ်၊အဲဒီအချက်တွေတကယ်ဆွေးနွေးခဲ့တာမှန်မမှန်အတည်မပြုနိုင်သေးပါ။ လက်ရှိအချိန်ဟာ အကြမ်းဖက် ဖက်ဆစ်စစ်တပ်ကို ယှဥ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်နေကြတဲ့ PDF တပ်ဖွဲ့တွေဟာအင်အားအများအပြားကြီးထွားလာနေတဲ့အချိန်ပါ။
“သဘာဝတရားရိပ်သာထဲက အရှုပ်ထုတ်တွေကလည်း အများကြီး။ လူသတ်မှုဖြစ်တဲ့အထိ၊ ရိုက်မှုတွေ အချင်းချင်းအနိုင်ကျင့်မှုတွေဖြစ်တဲ့အထိ၊ငွေရေး ကြေးရေး အချေးအငှား အပေးအယူကနေ ပြဿနာဖြစ်တဲ့အထိ မျိုးစုံပါပဲ”
တော်လှန်ရေးသစ္စာဖြင့် -ရဲဘော်မီရို ရေးသားသည်။
သဘာဝရိပ်သာဆရာတော်လို့ခေါ်တဲ့ ဆူနာမီ ဥတ္တရသာရအကြောင်းဟာ ဒီကနေ့ လူပြောသူပြောများနေတဲ့ကိစ္စဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီမိုကရေစီတက်ကြွလှုပ်ရှားတဲ့ ဦးဇင်းမင်းသုညတို့၊ ဆရာတော် ဦးဝါယမတို့ကတော့ ဆူနာမီ ဥတ္တမသာရရဲ့ လာရာနဲ့ လားရာကို ဖွင့်ချခဲ့ပါတယ်။
ဥတ္တမသာရ ဘာလဲ၊ဘယ်လဲ
—————————————–
ဥတ္တမသာရဟာ စီးပွားရေးသမားတဖြစ်လဲ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးဖြစ်လာတဲ့သူပါ။ဆိုလိုတာ ငယ်ဖြူမဟုတ်ဘူး၊တောထွက်ရဟန်းလို့ ပြောကြပါတယ်။
ပိုဆိုးတာ သူ့ကိုယ်သူ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနေပြီ၊ရဟန်းကိစ္စပြီးသူလို့ ကြွေးကြော်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဥတ္တမသာရရဲ့ မဂ်တု ဖိုလ်တုဝါဒကို မဟနက အစောပိုင်းမှာ အဓမ္မဝါဒနဲ့ ဝိနစ္စယခုံရုံးတင်ပြီး ဆုံးဖြတ်မယ်လို့ ကြားပြီး နောက်ပိုင်းမှာ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနက စစ်ဗိုလ်လူထွက် အရာရှိတွေကို ငွေနဲ့ပေါက်ပြီး အမှုပိတ်လိုက်တယ်လို့ ကြားပါတယ်။
သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနဆိုတာ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ကာကွယ်ဖို့ ဖွဲ့စည်းထားတာဖြစ်လို့ လူထုဘက်ကရပ်တည်တဲ့ ရှင်ဥက္ကဌတို့လို မိုးပြာဦးဉာဏတို့ကိုသာ ပြဿနာရှာခဲ့တာဖြစ်ပေမယ့် ဥတ္တမသာရတို့လို ခရိုနီဘုန်းကြီးတွေကိုတော့ ဖေးဖေးမမလုပ်နေတာ သက်သေထင်ရှားပါတယ်။
ဥတ္တမသာရရဲ့ အတိတ်ကံကိုပုံချတဲ့ဝါဒ၊ပြုသူအသစ် ဖြစ်သူအဟောင်းဆိုပြီး ကံကြွေးချဝါဒတွေကို ခေတ်မီတိုးတက်တဲ့အမြင်ရှိတဲ့ ဘုန်းကြီးတွေက ဝေဖန်ပါတယ်။
“စစ်ကောင်စီနှင့် မြောက်ပိုင်း ၃ဖွဲ့တွေ့ဆုံမှုအရ မုန်တိုင်းသင့် ရခိုင်ဒေသ လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ အမြန်ရောက်ရှိရေးအချက်ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ပိတ်လိုက်ခြင်းမှာ AA ကို ရန်စနေသလား ထင်မှတ်စရာဖြစ်သည်။ “အခက်အခဲများကြား ဒုက္ခတောမှာ တိုက်ပွဲဖော်လိုခြင်းလား” မေးခွန်းထုတ်ရမလို ဖြစ်နေသည်”
ငြိမ်းမောင်
နိုင်ငံတကာကူညီကယ်ဆယ်ရေးများနှင့်လူမှုအဖွဲ့အစည်းများအားလုံးကိုရခိုင်ပြည်အတွင်းသွားလာခွင့်၊ကူညီခွင့်များကိုရည်ရွယ်ပြီးခရီးသွားလာခွင့်ကိုစစ်ကောင်စီ ရပ်ဆိုင်းလိုက်ကြောင်း သတင်းကြားမိချိန် အလွန်တရာ အံသြမိခဲ့သည်။ ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတာ အားလုံးအသိဖြစ်မှာပါ။ မုန်တိုင်းကြောင့် ပျက်စီးသွားသည့် ရခိုင်ပြည်ကြီး နှစ်ကာလများစွာ အချိန်ကြာကြာ ပြန်လည်ထူထောင်ရမည်၊ ပြည်တွင်း ပြည်ပ အကူအညီများစွာ ရမှတည်ဆောက်နိုင်မည်၊ထိုအခြေအနေကို အားလုံးသိနေကြပါလျက် မည်သည့်အတွက်ကြောင့် ဒုက္ခရောက်နေသူများကို ကူညီထောက်ပံ့မှုများ၏ အဝေးဆုံးသို့ တွန်းပို့လိုကြသနည်း တုန်လှုပ်သွားရသည်။
ICRC ၊ WFP အပါအဝင် နိုင်ငံတကာကူညီကယ်ဆယ်ရေး အဖွဲ့များ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ လူမှုအဖွဲ့ကူညီကယ်ဆယ်ရေး အဖွဲ့အစည်းများအားလုံးကို ဇွန် ၈ ရက်နေ့မှ စပြီး သွားလာခွင့်၊ ကူညီခွင့်များ ရပ်ဆိုင်းလိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီး WFP က စားနပ်ရိက္ခာအထောက်အပံ့များကို ကျောက်တော်၊ကျောက်ဖြူ၊စစ်တွေ၊ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ပေါက်တော၊မြေပုံ၊မြောက်ဦးနှင့်ရသေ့တောင်မြို့နယ်များနှင့်ဘူးသီးတောင်၊မောင်တောမြို့နယ်များသို့ဆက်လက်ပံ့ပိုးနိုင်ရန်ဆောင်ရွက်နေချိန်တွင်စစ်ကောင်စီကပိတ်ပင်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ရခိုင်ပြည်နယ် ပြန်လည်ထူးထောင်ရေးအတွင် ဒေသခံများ အသက်ရှင်နေထိုင်ရပ်တည်ရေးအတွက် အကူအညီ အထောက်အပံ့ များစွာ လိုအပ်နေချိန် ယခုကဲ့သို့ ရပ်ဆိုင်းလိုက်ခြင်း၍ ရခိုင်ပြည်သူများအတိဒုက္ခရောက်စေနိုင်သည် စစ်ကောင်စီ၏ ယုတ်မာခြင်းဖြစ် သည်ဟု ရခိုင်ဒေသခံများက ပြောထားကြသည်။ “လူသားချင်းစာနာစိတ်နဲ့ကူညီကယ်ဆယ်ရေးတွေပေးနေတာကို ပိတ်ပင်တားဆီးတဲ့ ကိစ္စကတော့ ဘယ်လိုမှ လက်ခံနိုင်စရာ အကြောင်းမရှိဘူး ” ဟုဒေသခံတစ်ဦးကမှတ်ချက်ပြုသည်။
“ကရင်နီပြည်နယ်အတွင်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေ တဖြည်းဖြည်းအားကောင်းလာတာကြောင့် စစ်တပ်ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မှစပြီး ရှမ်းမြောက်မှ စကခ ၂ တခုလုံးနှင့် စကခ ၇ မှ တပ်ရင်း သုံးရင်းပါ ဗျူဟာတခုအပြင် ရှမ်းအရှေ့မှာရှိတဲ့ စကခ ၁၈ မှ တပ်ရင်း သုံးရင်းပါ ဗျူဟာတခုကို ကရင်နီစစ်မျက်နှာမှာ ထပ်မံဖြည့်တင်းခဲ့ရတယ်။ ဒါကြောင့်၂၀၂၁/၂၀၂၂ အတွင်း တိုင်း/ဒကစ လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း ၁၃ ရင်း၊ တပ်မ ၆၆ လက်အောက်ခံ၉ရင်း စုစုပေါင်း ၂၂ ရင်းခန့် စစ်ဆင်ရာမှ ၂၀၂၃ မှာတော့ နောက်ထပ် ၁၆ ရင်းခန့် ထပ်ဖြည့်တင်းခဲ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့်လက်ရှိအချိန် ကရင်နီစစ်မျက်နှာတွင် အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီတပ်က စစ်ဆင်ရေးဝင် ခြေလျင်/ ခြေမြန် တပ်ရင်း ၃၆ ရင်း၊ အင်အား ၄,၀၀၀ ခန့်ဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်နေတယ်လို့ အကြမ်းဖျဥ်းတွက်ဆနိုင်ပါတယ်”
ချမ်းမင်း
ကယားပြည်နယ် ( ကရင်နီ) ဟာ ၂၀၂၁ခု နှစ်အာဏာသိမ်းမှုကိုဆန့်ကျင်ရာတွင်ရှေ့တန်းကပါဝင်ခဲ့ပြီး အတက်ကြွဆုံးပါဝင်ခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်တယ်။CDM လှုပ်ရှားမှုမှာလည်း အားကောင်းခဲ့တယ်။ ထို့အပြင် အစောဆုံးလက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ ပြည်နယ်တစ်ခုလဲ ဖြစ်ပါတယ်။၂၀၂၁ ခုနှစ်မေလ ၂၀ ရက်နေ့က ဒီမော့ဆိုနဲ့ မိုးဗြဲမှာ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံတွေကို စတင်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် ကယားပြည်နယ်ဟာ နွေဦးတော်လှန်ရေးကို လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့ပါတယ်။
ကရင်နီပြည်မှာ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး စဖြစ်ပြီဆိုကတည်းက အကြမ်းဖက်စစ်တပ်ဟာ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ် လေယာဥ်ပစ်ကူတွေ ဖောဖောသီသီသုံးပြီး နှိမ်နှင်းဖို့ ကြိုးစားခဲ့တာ အားလုံးအသိပါ။ အခုလို ပြည်နယ်သေးသေးလေးကို အကြမ်းဖက်စစ်တပ်ဟာ နည်းလမ်းမျိုးစုံသုံးပြီး သဲကြီးမဲကြီးနှိမ်နှင်းနေရတဲ့အဓိကအကြောင်းအရင်းကတော့ ကယားပြည် နယ်ဟာ စစ်ခေါင်းဆောင်အခြေစိုက်ရာ နေပြည် တော်မြို့နဲ့ အနီးဆုံးမှာတည်ရှိတဲ့ အတွက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ကရင်နီပြည်နယ်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပြည်နယ် ၇ ခုအနက် အသေးဆုံး ပြည်နယ်ဖြစ်ပြီး တောတောင်ထူထပ်တဲ့ ပြည်နယ်လဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အထက်မှာပြောခဲ့သလို စစ်ခေါင်းဆောင်တွေ အခြေစိုက်ရာနေပြည်တော်နဲ့ အနီးဆုံးမှာတည်ရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် ဟိုယခင်ကတည်းက စစ်ခေါင်းဆောင်တွေဟာ ကယားပြည်နယ်အတွင်း တပ်အင်အားအများအပြားချထားပြီး နေပြည်တော်လုံခြုံရေးအတွက် ကြိုတင်ပြီးစီမံထားခဲ့ပါတယ်။
မြေမျက်နှာသွင် ပြင်အရကော၊ စစ်ရေးအနေအထားအရကော အရေးကြီးတာကြောင့် စစ်ခေါင်းဆောင်များဟာ ကယားပြည်နယ်တွင် တိုက်ခိုက်ရေး တပ်များအပြင် အခြားလက်ရုံးတပ်များပါ တည်ထားပြီး စစ်သည်အင်အားအများအပြားချထားပါတယ်။ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ကရင်ပြည်နယ်ဟာ အကြမ်းဖက်စစ်တပ်၏ တောင်ကြီးအခြေစိုက် အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (ရပခ) နယ်မြေအတွင်း၌ တည်ရှိပါတယ်။ ရပခရဲ့ လက်အောက်မှာ လွိုင် ကော်အခြေစိုက် ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် (ဒကစ) ရှိသည့်အပြင် ဘောလခဲတွင် အခြေချစစ်ဗျူဟာ (စဗခ) တခု လည်းအခြေစိုက်ထားပါသေးတယ်။
ကယားပြည်နယ်အတွင်းမှာ အခြေစိုက်ထားတဲ့ တပ်တွေကတော့ လွိုင်ကော် ခလရ ၅၄၊ ဖားဆောင်း ခလရ ၁၃၄၊ ခလရ ၁၃၅၊ ဘောလခဲ ခမရ ၃၃၇၊ ခမရ ၄၂၉၊ ခမရ ၄၃၀၊ ဖရူးဆိုး ခမရ ၄၂၈၊ ခမရ ၅၃၁၊ မိုးဗြဲ ခမရ ၄၂၂၊ လောပိတ ခလရ ၇၂၊ လွိုင်လင်လေး ခမရ ၅၃၀ စုစုပေါင်းတပ်ရင်း ၁၁ ရင်း ရှိပါတယ်။ အဲ့တာတွေအပြင် အမှတ်(၇) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ ၇) ကိုလည်း ဖယ်ခုံတွင် အခြေစိုက် ထားပါသေးတယ်။
“တဖက်ရန်သူက အဆမတန် များပြားလာတဲ့ အချိန်မှာ သူရိန်ကိုလည်း စစ်ကောင်စီအနေနဲ့ ဒုဗိုလ်မှူးကြီးကျော်ဇေယျလိုကဲ့သို့ “ငါမသေ ငါ့စခန်းမကျစေရ” ပုံစံမျိုး ခိုင်းစေချင်ပေမယ့် လက်တွေ့က တမင်အသေခံခိုင်းသလို ထိုးကျွေးနေတာဖြစ်တယ်”
နောင်ရိုး
စစ်ကောင်စီဟာ သူတို့အတွက် အသုံးမလိုဘူး၊ သူတို့ရဲ့အချုပ်အခြာ အာဏာကိုထိပါးလာရင် အလွယ်တကူ ဖျက်ဆီးတတ်ကြတဲ့ အကြောင်းနဲ့ အောက်ခြေ တပ်ရင်းမှူးအဆင့်လောက်ကိုတောင် ထိုးကျွေးနေတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေကို ပြောပြချင်ပါတယ်။ အဲဒီအကြောင်းကတော့ ပဲခူးတိုင်း၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ စိန်ကန့်လန့်ရွာအခြေစိုက် ခလရ (၁) တပ်ရင်းမှူး၊ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး သူရိန်ရဲ့ ဖြစ်စဉ်နဲ့ ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။
ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးသူရိန်ဟာ ကရင်နီပြည်နယ် ဒီမော့ဆိုမြို့နယ်အတွင်းက ရှေ့တန်းစခန်းတနေရာမှာ သူ့လက်အောက် ဗိုလ်ကြီးတဦးအပါအဝင် (၅)ဦး သေဆုံးသွားတာကို မျက်ဝါးထင်ထင်မြင်လိုက်ရပြီးတော့ သူကိုယ်တိုင်လည်း လက်နက်ကြီးကျည်ပေါက်ကွဲမှုဒဏ်မှ အသက်ကင်းလွတ်လာတဲ့အခါ မေလ (၂၁) ရက်နေ့မှာ စခန်းကနေ စွန့်ခွာထွက်ပြေးခဲ့ပါတယ်။ မေလ(၂၈) ရက်နေ့မှာတော့ စစ်ကောင်စီရဲ့ ပြန်လည် ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံခဲ့ရပါတယ်။
ရှေ့တန်းပို့ခံထားရပြီး စစ်မတိုက်နိုင်တော့တဲ့ အနေအထားကနေ ထွက်ပြေးခဲ့တဲ့ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးသူရိန်ကို မေလ (၃၁) ရက်နေ့မှာတော့ စစ်ခုံရုံးကနေ သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ပြီးတော့ ပိုင်ဆိုင်မှုအကုန်သိမ်းယူဖို့ အမိန့်ချခဲ့သလို ဇနီးဖြစ်သူဝင့်နှင်းဖြူကိုလည်း မေလ (၃၁) ရက်နေ့ ညတွင်းပင် ခလရ (၁) တပ်ရင်းမှပြည်မြို့မင်းကြီးတောင်စစ်ကြောရေးသို့စစ်တပ်မှဖမ်းဆီးပို့ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။
ဒုဗိုလ်မှူးကြီးသူရိန်ဟာဖြစ်စဉ်မဖြစ်ပွားခင်ကတရက်ကရှေ့တန်းမှာအသေအဆုံးများပြားမှုကြောင့်တပ်နောက်ပြန်ဆုတ်ခွင့်တောင်းဆိုခဲ့ပေမယ့်အထက်အရာရှိကြီးတွေကရှေ့တိုးတက်ခိုင်းခဲ့တယ်လို့တပ်တွင်းသတင်းရင်းမြစ်တွေအရသိရှိရပါတယ်။တကယ်ဆိုရင်ဒီစစ်ဆင်ရေးမှာသူရိန်အနေနဲ့တပ်ရင်းမှူးတယောက်ဖြစ်တာတောင်ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်လည်းမရခဲ့သူပါ။အထက်အမိန့်အရအသေခံခိုင်းရင်အသေခံနေကြရတာပါ။ဒီလိုမသေနိုင်လို့ထွက်ပြေးတော့လည်းဟိုးလေးတကျော်ကျော်ဖြစ်လာတော့စစ်ခုံရုံးကသေဒဏ်တဲ့။
“ဒီမိုကရေစီနှင့်ရွေးကောက်ပွဲကို အကြောင်းပြ စစ်တပ်အသုံးချခံပါတီများအဖြစ် သို့မဟုတ် စစ်တပ်လက်ဝေခံ ပါတီများအဖြစ်သာ ရပ်တည်ကြပြီး ပြည်သူထောင်ကျော်ကို သတ်ဖြတ်ထားသည့် စစ်ကောင်စီနှင့် လက်ဆွဲနှုတ်ဆက် စစ်ကျွန်ဘဝကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသူများသာဖြစ်သည်”
မေဇော်
စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်သည် မေလ၊ ၂၂ ရက်နေ့က ပဲခူးတိုင်းရှိ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် တွေ့ဆုံပွဲတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြီးပါက ရွေးကောက်ခံ အစိုးရထံသို့ နိုင်ငံ့တာဝန်များ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးအပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း အာမခံချက်ပေးသည့် စကားပြောကြားခဲ့သည့်အပြင် တိုင်းပြည်အတွက် ကောင်းမွန်သည့်စိတ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်မည်ဆိုပါက မည်သူမဆို လက်တွဲဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်ကို ကောင်းမွန်လိုစိတ်ဖြင့်သာ လုပ်ဆောင်နေသဖြင့် အောင်မြင်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်းလည်း မင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သေး၏။
အမှန်စင်စစ်မှာမူ စစ်ကောင်စီတပ်သည် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် လူထု ဆုံးဖြတ်ထားသော မဲရလဒ်ကို လက်ခံနိုင်စွမ်းမရှိဘဲ စစ်အာဏာသိမ်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ရွေးကောက်ပွဲ ထပ်မံကျင်းပခြင်းသည် ၎င်းတို့အပေါ် နိုင်ငံတကာဖိအားများလျော့ကျရန် အတွက်သာဖြစ်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲ၏ တရားမျှတမှုနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုမှာ အနှုတ်ပြနေ၏။ စစ်ခေါင်းဆောင်များသည် ယခုနှစ် ဇန်နဝါရီလက စတင်ကာ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခွင့်ဥပဒေကို အသစ်ပြဌာန်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရက် (၆၀) အတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် UEC သို့ပါတီမှတ်ပုံတင်ပြီးရွေးကောက်ပွဲတွင်ဝင်ရောက်အရွေးချယ်ခံရန်ပါတီများကိုစည်းရုံးခဲ့သည်။
အဆိုပါ ရက် (၆၀) တာ ကာလအတွင်း နိုင်ငံရေးပါတီ (၆၃) ခုက မှတ်ပုံတင်လျှောက်ထားခဲ့ကြပြီး UEC ၏ မေလ (၁၇) ရက်နေ့အထိ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ခွင့်ပြုချက်ရရှိသည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၁၆ ခု ရှိပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ရွေးကောက်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်လျှောက်ထားခြင်းမရှိသည့် NLD နှင့် SNLD အပါအဝင် နိုင်ငံရေးပါတီ (၄၀) ကျော်ကိုမူပါတီအဖြစ်မှဖျက်သိမ်းကြောင်းစစ်ကောင်စီကထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
“အာဏာသိမ်းလိုက် ရွေးကောက်ပွဲပြန်လုပ်လိုက် ပုံစံကိုပြန်သွားနေသည်မှာထင်ရှားနေသော်လည်း ပြည်သူများသည်စစ်တပ်အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှာမနေနိုင်တော့သည်ကို ရွေးကေက်ပွဲတွင်သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ ပြည်သူကရွေးချယ်တင်မြှောက်သည့်နိုင်ငံရေးပါတီကိုအာဏာမအပ်နှံပါက မထင်မှတ်ထားတာတွေ ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းမှာပေါ်ပေါက်လာနိုင်ပါတယ်။ရွေ့လျားပြောင်းလဲလာသည့်အချိန်နှင့်အမျှလူထုသည်အရာရာကိုဖိနှိပ်မခံလူ့အခွင့်အရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီရေးအတွက်တွန်းလှန်တိုက်ပွဲဝင်ရန်အဆင်သင့်ဖြစ်နေနိုင်ပါသည်”
အောင်ဇေ
ထိုင်းနိုင်ငံသည်မြန်မာနိုင်ငံနှင့်အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံဖြစ်ပြီးမြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေး၊ရွေ့ပြောင်းလုပ်သားများ၏အရေးစစ်ဘေးရှောင်နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်သူများအရေးစသည့်ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းအကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့်ရောက်ရှိနေသည့်မြန်မာနိုင်ငံသားများသည်ထိုင်းနိုင်ငံ၏နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲအပေါ်မူတည်၍များစွာပြောင်းလဲအကျိုးသက်ရောက်မှုရှိလာနိုင်ပါသည်။ထိုင်းနိုင်ငံသည်စစ်တပ်အာဏာသိမ်းထားသည်မှာ၁၉၃၂ခုနှစ်မှ၂၀၁၄ခုနှစ်အထိစုစုပေါင်းအောင်မြင်သောအာဏာသိမ်းမှုနှင့်မအောင်မြင်သောအာဏာသိမ်းမှုအပါအဝင်စုစုပေါင်း၁၉ကြိမ်ထိရှိခဲ့ပါသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရေးဆွဲပြီး ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲတစ်ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီ စစ်တပ်၏အကြီးအကဲဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးပရာရွတ်က ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးဖြင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သသည်မှာ ယခုအချိန်ထိ ဖြစ်ပါသည်။ ယခုပြုလုပ်ခဲ့သည့်ရွေးကောက်ပွဲတွင်းလည်း နိုင်ငံရေးပါတီ ၇၀ ကျော်ဝင်ရောက်ယှဥ်ပြိုင်ခဲ့ပါသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသည် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခြင်းကို လက်မခံနိုင်သည့် အတိုက်အခံပါတီများစွာရှိပါသည်။ ယခုလက်ရှိ ဝန်ကြီးချုပ် စစ်တပ်အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးပရာရွတ်သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်မေလတွင် လွတ်လပ်ပြီတရားမျှတသောဒီမိုကရေစီရွေကောက်ပွဲတွင် ၎င်း၏ ပါတီ ရှုံးနိမ့်ခဲ့မည်ဆိုပါလျှင် အိမ်ပြန်ပြီ နိုင်ငံရေးလောကမှ ထွက်ခွာသွားမည်ဟု မေလ ၁၁ ရက်နေ့က သတင်းမီဒီယာများနှင့်တွေ့ဆုံစဥ်ပြောကြားခဲ့သလို လက်ရှိ စစ်တပ်အကြီးအကဲကလည်း ထိုင်းစစ်တပ်က နောက်တကြိမ်အာဏာသိမ်းမှု ရှိလာမှမဟုတ်တော့ကြောင်း ထပ်မံပြောကြားခဲ့ပါသေးသည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလ၁၄ရက်နေ့က ပြုလုပ်ခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲတွင် နိုင်ငံရေးပါတီ ၇၀ ကျော်ဝင်ပြိုင်သည့်ထဲမှ အတိုက်ခံအင်အားကြီးသောပါတီ ၂ခုမှာ မဲအများဆုံးဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့ပါသည်။ ပထမမဲအများဆုံးရရှိသောပါတီသည် လူငယ်များဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော Move Forward ပါတီဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယမဲအများဆုံးရရှိသောပါတီသည် ယခင်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းသက်ဆင်၏ သမီးပါတီ ပွေ့ထိုင်းပါတီတို့ ဖြစ်ကြပါသည်။ ပထမ မဲအများဆုံးရရှိသော Move Forward ပါတီသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးကို စိတ်ဝင်စားသောပါတီဖြစ်ပြီ မင်းအောင်လှိုင်ဦးဆောင်သည့် စစ်တပ်ကအာဏာသိမ်းသည့်အချိန်တွင်လည်း ကန့်ကွက်ကြောင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သလို မဲစောက်မြို့တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃ ဦးကို ထိုင်းအစိုးရက မြန်မာနယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ထံ အပ်နှံသည့် အချိန်တွင်လည်း ကန့်ကွက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါသည်။
ထို့အပြင် Move Forward ပါတီသည် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့ကလည်း ပါတီခေါင်းဆောင်က Twitter အကောင့်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပေါ် စစ်ကောင်စီက မတရားထောင်ဒဏ်ချမှတ်မှုများကို ကန့်ကွက်ကြောင်းနှင့် မြန်မာ့ဒီမိုအရေစီအရေးနှင့် ငြိမ်ချမ်းရေးဖြစ်စဥ်များအတွက် နိုင်ငံရေးအကျဥ်သားများအားလုံး လွတ်ပေးဖို့ကိုလည်း ရေးသားတောင်းဆိုခဲ့ပါသည်။ Move Forward ပါတီအနေဖြင့် မြန်မာ့အရေးကို အစဉ်တစိုက်စောင့်ကြည့်နေပြီး စစ်အာဏာရှင်များ၏ လူမဆန်သည့် လုပ်ရပ်များကို လက်မခံသည့် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းမှ နိုင်ငံရေးပါတီတခုဖြစ်သည်။ တလျောက်လုံး စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကို လက်မခံခဲ့သလို အတိုက်အခံပါတီအဖြစ်လည်း ရပ်တည်ခဲ့သည့်ပါတီဖြစ်သည်။ ယခုလို ရွေးကောက်ပွဲအပြီးသည် ထိုင်းပြည်သူများက တိကျသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တခုကို ချမှတ်လိုက်ကြသည် အဲဒါကတော့ စစ်တပ်နှင့် ဆက်စပ်သည့် ပါတီကိုမရွေးချယ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။လူငယ်များတက်ကြွလှုပ်ရှားသူများလူ့အခွင့်အရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီရေးလိုလာသူများကိုသာမဲပေးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။